۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸
اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۸

بیماری ادرار سیاه یا آلکاپتونوری چیست؟

اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۸ ۰ دیدگاه

بیماری ادرار سیاه یا آلکاپتونوری چیست؟

بیماری ادرار سیاه یا آلکاپتونوری (Alkaptonuria) یک بیماری ژنتیکی است که از اختلال در متابولیسم آمینواسیدهای فنیل آلانین و تیروزین ناشی می شود. در این بیماری نوزادان توانایی فروگشت اسید هموجنتیسیک را ندارند و این ماده وارد خون و ادرار آنها می‌شود.

اسید هموجنتیسیک یکی از متابولیت‌های تیروزین است. در این بیماری ژن آنزیم “هموجنتیستیک اسید اکسیداز” ( با نام کاملِ هموجنتیسات ۱و۲-دی اکسیژناز و با علامت اختصاری HGD) جهش یافته‌است.

لازم به ذکر است که فرد ژن‌های سازنده آنزیم اسید هموجنتیسیک را به صورت ناقص دریافت میکند و مشکل ژنتیکی است.

این بیماری نخستین بار توسط آرچیبلد ادوارد گرود، پزشک انگلیسی، در سال ۱۹۰۹ میلادی معرفی شد.

گرو با کشف این بیماری موفق شد بین یک نقص ژنی(بیماری آلکاپتونوریا) و یک نقص آنزیمی(نبود آنزیم هموجنتیسیک اسید اکسیداز) ارتباط ایجاد کند که با این امر اندیشه‌های اولیه نظریه یک ژن یک آنزیم شکل گرفت. هرچند گرو موفق به ارائه نظریه یک ژن یک آنزیم نشد ولی در سال ۱۹۴۰ دو محقق به نام‌های جرج بیدل و ادوارد تیتوم این نظریه را ارائه کردند.

بیماری آلکاپتونوری (ادرار سیاه) یک اختلال نادر متابولیکی با شیوع یک در یک میلیون بروز می کند که به صورت اتوزومی مغلوب به ارث میرسد و با علائم هموجنتیسیک اسیدوری( وجود هموجنتیسیک اسید در ادرار)، آرتریت (التهاب مفاصل) آکرونوزیس (رسوب رنگدانه در بافت پیوندی) مشخص میگردد .

علت بیماری آلکاپتونوری:

فقدان آنزیم هموژنتیسیک اسید اکسیداز متابولیسم فنیل آلانین-تیروزین را در مرحله اسید هموژنتیسیک مهار می سازد. بنابراین اسیدهموژنتیسیک در بدن تجمع می یابد. به طور طبیعی اسیدهموژنتیسیک درخون یا ادرار وجود ندارد ولی در آلکاپتونوریا این اسید دربین سلولها و داخل سلولها به صورت گراندلریاهوموژن تجمع مییابد و مقادیر زیادی از آن از طریق ادرار دفع میگردد. اکسیداسیون و پلی مریزاسیون این ترکیب در ادرار (کهنه) و در معرض هوا قرار گرفته ماده ای شبیه ملانین و سیاه رنگ را به وجود می آورد که تیرگی ادرار نظیر جوهر(urine as ink) را سبب میگردد.

اسید هموژنتیسیک علاوه بر رسوب مستقیم در بافتها با مهار آنزیم لیزیل ئیدروکسیلاز ،مهارکننده بیوسنتز کلاژن نیز هست بدین ترتیب که اسیدهموژنتیسیک نگهداری شده در بدن به طور انتخابی به الیاف کلاژن بافت همبند و تاندونها و وتر عضلانی و غضروفها متصل شده و آنها را به رنگ آبی مایل به سیاه در می آورد.

اوکرونروز اصطلاحی است که تیره شدن بافتها را توصیف می کند به دلیل تجمع پلیمر سیاه اسیدهموژنتیسیک در غضروف و بافتهای مزانشیمی دیگر میباشد. اوکرونروز در بافتهای مختلف مانند غضروفها (بینی. گوش. دنده. حنجره . نای . مفاصل) و تاندونها و نسوج نرم (گونه. دست.فقرات….)اپیدرم. اندوکارد و انتیمای عروق . کلیه . پروستات. ریه . صلبیه ملتحمه و قرنیه. پرده صماخ رخ می دهد ولی بیشتر در گوشها ،بینی و گونه ها دیده میشود که به دلیل تجمع پلیمر سیاه اسیدهموژنتیسیک در غضروف و بافتهای مزانشیمی دیگر میباشد.